Nieuw begin?

Een heel nieuw kalenderjaar ligt voor ons. Aan het oude is een einde gekomen. Veel mensen hebben misschien een moeilijk jaar gehad. Maar kijken ook niet echt vol goede moed naar het nieuwe, omdat ze een aantal oude moeilijke zaken toch nog mee moeten nemen naar het nieuwe. Oud en nieuw volgens de kalender is natuurlijk ook niet in werkelijkheid het oude afronden en een nieuw begin maken. Het is gewoon de ene datum die volgt op de andere….

Maar is het dan wel mogelijk om je oude leven, je oude sores, achter je te laten? Om een nieuw leven te krijgen, een nieuw begin te maken?

Jazeker, ik weet uit eigen ervaring dat dat mogelijk is. Zondag was er in onze kerk, op oudjaarsdag, een doopdienst. Iemand die er voor kiest om haar oude leven te begraven met Jezus in het watergraf en met Hem weer op te staan in een nieuw leven. Nu begint dat nieuwe leven natuurlijk niet letterlijk op dat moment, dat is al begonnen op het moment dat iemand zijn hart aan Jezus heeft gegeven. De doop is het getuigenis dat er een verandering is begonnen in iemands leven, een nieuw leven is begonnen.

Nu hoor ik sommigen van jullie denken, is die verandering nou echt zo rigoureus, zo spectaculair, dat je kunt spreken van een nieuw leven?

Misschien is die verandering niet altijd aan de buitenkant zo duidelijk te zien, maar ik denk dat iedereen, die ooit een ontmoeting met Jezus heeft gehad en Hem aan heeft genomen als zijn persoonlijke redder en verlosser, kan beamen dat er zeker sprake is van een verandering, van een oud en een nieuw leven.  Soms ook echter is die verandering wel heel duidelijk. Wanneer dat oude leven bijvoorbeeld bol stond van verkeerde zaken, problemen, zorgen. Denk bijvoorbeeld aan verslavingen, psychische problemen, verdriet, pijn, oud zeer, noem maar op. Zaken die bevrijding, herstel en genezing nodig hebben. En wanneer Jezus die bevrijding, dat herstel en die genezing gegeven heeft, is dat ook voor de omgeving heel duidelijk te zien, dan zie je echte verandering.

Terwijl ik zo na zat te denken over oud en nieuw, nieuw leven, nieuw begin, moest ik ook terugdenken aan mijn eigen nieuwe leven. Wat een nieuw begin was dat!! Zo’n twaalf jaar geleden alweer… Heel veel mensen die ik nu ken, kennen helemaal niet mijn oude ik. Ik heb sinds die tijd heel veel mensen leren kennen en die kennen mij alleen maar zoals ik nu ben.  Soms vind ik het zelf ook onvoorstelbaar hoe mijn leven veranderd is na mijn genezing.

Hoe was het dan vraag je je misschien af? Ik had een sociale fobie. Ik was altijd overal bang voor en zag overal zo tegenaan dat ik er letterlijk ziek van werd. Misselijk, duizelig en zwart voor de ogen…. ‘s Morgens kokhalzend tandenpoetsen. Mensen zoveel mogelijk vermijden. Niet durven bellen. Op feestjes, of andere bijeenkomsten, was ik degene die in het hoekje zat en niets zei. En als anderen wel tegen mij praatten, dan werden dat nooit meer dan een paar beleefde zinnen. En de hele avond blijven zitten als ik nodig moest, omdat naar de wc gaan betekende dat mensen naar je zouden kijken. Ik had weinig vrienden, want ik deed nooit mijn best om die vriendschappen te onderhouden. Dit was ook allemaal al heel vroeg begonnen. Zo heb ik op de lagere school nooit mijn fietsexamen gedaan, tot twee keer toe was ik ziek. Ook heb ik het afscheid van de lagere school gemist, ook ziek. In de klas durfde ik niet mijn vinger op te steken ook al wist het antwoord best. Kreeg ik wel een beurt, dan kon ik alleen maar wat stamelen. Spreekbeurten waren ook een drama. Zo heb ik het vwo doorgeworsteld. Geen vervolgstudie gedaan omdat de angst voor het onbekende te groot was. Mijn talenten begraven. Geen werk kunnen vinden. Ik werd een ‘bewuste’ thuisblijfmoeder, dat was een veilige vlucht. Tot de kinderen vriendjes kregen en ik daardoor ook weer met andere ouders moest communiceren.

Zo heb ik jarenlang doorgeworsteld. Veel mensen hebben ook niet geweten dat het zo erg was, want ik had altijd goede excuses overal voor. Tot ik mezelf helemaal kwijt raakte en in een diepe depressie terecht kwam. Ook de relatie met mijn man,die op dat moment door zijn eigen dal ging, had een absoluut dieptepunt bereikt. Op dat moment, op de bodem van die enorme diepe put, op mijn knieën gedwongen, heel klein, klaar om op te geven, heb ik in uiterste wanhoop, verdrietig en eenzaam, al mijn ellende, boosheid en verwijten voor Gods voeten gegooid. En op dat moment, dat moment dat ik alles aan God had overgegeven, al was dat voor mijn gevoel noodgedwongen, begon mijn nieuwe leven. Want...onmiddellijk was er licht, warmte, liefde om mij heen. God was daar! Zijn liefde omhulde mij en alles viel ineens op zijn plek. Mijn woorden doen absoluut geen recht aan wat er op dat moment gebeurde, het was gewoon onbeschrijfelijk en ik ga dat dan ook niet verder proberen.. Mensen die ooit eens zo’n ervaring hebben gehad, zullen het misschien wel herkennen.

Maar die nacht was echt een nieuw begin. Het was het begin van een genezingsproces dat zo’n drie tot vier jaar heeft geduurd. Een proces van mijzelf leren kennen, accepteren en verantwoording nemen voor mijn eigen leven. Het begrijpen hoe mijn perfectionisme, mijn hoogsensitiviteit, het hoogbegaafd zijn, in mijn situatie en omgeving, deze gevolgen hadden op mijn ontwikkeling. Maar het belangrijkste was leren kijken naar mezelf zoals God naar mij kijkt, Gods almacht en soevereiniteit accepteren en het geschenk aannemen dat Jezus ook voor mijn ongehoorzaamheid, gebreken en gebrokenheid is gestorven. Hoe beter ik God leerde kennen, hoe meer ik van Hem ging houden, hoe meer ik nog wilde leren van Hem. Ik ben volledig genezen van de sociale fobie. Introvert ben ik nog steeds en dat kan en wil ik ook niet veranderen, want dat is juist een stille kracht. Maar échte angst ken ik niet meer. Maar dat niet alleen, er is nog zoveel meer veranderd. Ons huwelijk heeft standgehouden. Ik mocht alsnog groeien en bloeien. En doe dat nog steeds. Ik mocht alsnog studeren, werken, mijn talenten ontwikkelen. Dus ja, echte verandering is zeker mogelijk!

Misschien kun je je het echt niet voorstellen wanneer je nu naar mij kijkt, dat ik zo was, maar het is echt waar. Ik besef me dat dit maar een beknopt verhaal is, waar jij misschien nog vraagtekens bij hebt, maar vraag me er gerust naar, ik vertel je heel graag meer! En ik wil je heel graag aansporen om, wanneer jij het het leven vaak te zwaar vindt, het in Jezus handen te leggen, want Zijn juk is zacht en Zijn last is licht. Hij zegt: Kom maar bij Mij, ieder die vermoeid en belast is. Weet je niet hoe je dat moet doen of vind je dat eng of snap je helemaal niets van wat ik allemaal vertel, maar zou je dat wel willen, dan wil ik het daar heel graag eens met je over hebben. Maar ga er niet mee het nieuwe jaar in, ga op zoek naar dat nieuwe begin, want het is nooit te laat en je bent nooit te oud.

Maar ook wanneer je al christen bent en je toch nog moeite ervaart, of weer opnieuw, je valt weer terug in je oude gewoontes zeg maar, je oude leven, dan wil ik heel graag met je kijken welke blokkades er zijn waardoor Gods bevrijdende en herstellende kracht niet zijn werk kan doen. Christen zijn betekent niet dat het leven alleen maar rozengeur en maneschijn zal zijn, want het leven brengt nu eenmaal rottigheid en ellende. Maar ik ben er van overtuigd dat Gods beloften waar zijn. Dat wanneer jij je vertrouwen in Hem stelt en dicht bij Hem blijft, je één bent met Hem, Hij in jou, jij in Hem, dat je dan dwars door alle stormen van het leven heen, toch geestelijk, psychisch en emotioneel stabiel zult zijn, je rust zult ervaren. Mijn vrede geef ik u, zegt Jezus. Dat is een vrede die alle verstand te boven gaat! En ik kan je uit eigen ervaring vertellen dat het echt waar is! Ook de afgelopen twaalf jaren zijn er in ons leven echt wel heftige en moeilijke gebeurtenissen geweest, maar die rust en die vrede hebben mij dwars daar doorheen nooit verlaten, omdat ik juist in die stormen ging schuilen bij God. Als het nodig is ga ik zitten aan de voeten van Jezus, vertel Hem mijn verhaal en leg het dan in Zijn handen en vertrouw Hem toe de weg te bepalen, want Hij kan dat zoveel beter dan ik dat zelf kan. En dat is zo'n fijn gevoel! Dat gun ik jou ook zo! Misschien verklaar je mij voor gek, maar ik daag je uit het eens te proberen, want wat heb je te verliezen?

Anders eenzaam?

Over stereotypering en vooroordelen.

Autisten hebben geen gevoel, nemen alles letterlijk en kunnen niet tegen veranderingen.  

ADHD-ers kunnen nooit stilzitten en flippen om het minste of geringste. Ze moeten gewoon wat harder aangepakt worden.

ADD-ers zijn lui en zitten maar wat te dromen. Ze moeten gewoon een schop onder de kont hebben.

Dyslectici zijn gewoon dom.

Hoogbegaafden zijn nerds met een brilletje die de hele dag met hun neus in de boeken zitten en niet met mensen kunnen omgaan.

Beetje kort door de bocht of niet? Misschien zit je nu zelfs met kromme tenen te lezen. De meeste mensen weten gelukkig wel dat bovenstaande beweringen grote onzin zijn en mensen die mij kennen weten dat ik zeker niet zo denk. De laatste jaren is er veel meer kennis over deze zaken en op het web is informatie voor iedereen toegankelijk. Iedereen kent wel iemand, en waarschijnlijk wel meerderen, die hier mee te maken hebben.

Gelukkig hoor ik in mijn omgeving de bovenstaande vooroordelen steeds minder, maar gisteren werd ik helaas geconfronteerd met bovenstaande stereotypering van de hoogbegaafde en dat triggerde mij om dit stukje te schrijven. Het gebeurt trouwens wel vaker dat ik geraakt wordt door zulke uitspraken. Ik kom veel vaker onbekendheid en onwetendheid inzake hoogbegaafdheid tegen. Mensen hebben vaak geen idee waar ze het over hebben.

Ik vraag me dan af, hoe komt dat nu? Kennen mensen geen hoogbegaafden in hun omgeving, komt het zo weinig voor?

Laten we eens naar wat prevalentiecijfers kijken.

Autisme spectrum stoornis 1 tot 2%

AD(H)D 3 tot 6%

Dyslexie 3 tot 10%

Hoogbegaafdheid 2 tot 3%

Het prevalentiecijfer van hoogbegaafdheid is dus niet echt veel lager. Van de 100 mensen die je kent zijn er dus 2 à 3 hoogbegaafd. Toch herkennen de meeste mensen de hoogbegaafde in hun omgeving niet. En daar zijn denk ik verschillende redenen voor.

Zo heeft niet elke hoogbegaafde een universitaire studie afgerond. Hoogbegaafdheid is géén lot uit de loterij of een ticket voor succes. En zeker geen easy way to happiness. Heel veel hoogbegaafden lopen vast in hun leven, in hun ontwikkeling.

Soms werd/wordt de hoogbegaafdheid niet herkend, waardoor de juiste stimulans en begeleiding achterwege bleef/blijft. Het is een groot misverstand dat een slim kind zichzelf wel redt en dat die vanzelf wel op de goede plek komt.

Ook als de hoogbegaafdheid wel wordt herkend, maar er wordt niet op de juiste wijze gestimuleerd, begeleid en onderwezen, treden dezelfde problemen op.

Ook een slim kind moet leren leren. Moet geprikkeld worden. Een groot gevaar is verveling op school, te makkelijk, geen uitdaging, waardoor de intrinsieke motivatie verloren gaat. Bovendien hebben ze een hekel aan nutteloze oefeningen en herhalingen. Als ze ergens niet het belang van inzien is het erg moeilijk voor ze om daar hun tijd en energie in te steken.

Een ander gevaar is dat het gevoel, het weten, anders te zijn aanpassingsgedrag tot gevolg heeft. Hoogbegaafden zijn meesters in aanpassen. Hoezo geen inlevingsvermogen? Ze willen er ook gewoon bij horen, maar vinden vaak geen aansluiting. Dat is niet omdat ze geen sociale vaardigheden hebben, maar omdat ze gewoon op een ander ontwikkelingsniveau functioneren dan hun leeftijdsgenoten.

Een en ander heeft vaak tot gevolg dat ze gaan onderpresteren en uiteindelijk niet hun volledige potentieel benutten. Veel hoogbegaafden functioneren ver onder hun werkelijke niveau. Sommigen kunnen er door allerlei omstandigheden geen uiting aan geven, wat erg frustrerend kan zijn. En wat overigens niet erg bevorderlijk is voor hun welzijn, met als gevolg veel psychische problemen, depressie, burn-out, maar vaker nog een bore-out.

Laten we eens kijken naar de moderne definitie van een hoogbegaafde: Een hoogbegaafde is een snelle en slimme denker, die complexe zaken aankan. Autonoom, nieuwsgierig en gedreven van aard. Een sensitief en emotioneel mens, intens levend. Hij of zij schept plezier in creëren.

Zoals je in deze definitie kunt zien is een hoogbegaafde meer dan alleen iemand met een hoog iq. Het is ook een sensitieve, emotionele en intense persoon. Dus zeker niet de sociaal onaangepaste nerd! Het is juist omgekeerd, ze hebben vaak een enorm inlevingsvermogen, een sterke empathie en een groot rechtvaardigheidsgevoel. Echter krijgen ze hierdoor in deze harde wereld vaak het deksel op de neus. Plus de enorme intensiteit waarmee ze waarnemen en ervaren, maakt dat er vaak ook een grote behoefte is aan rust, je even terugtrekken, even ontladen en weer opladen. Maar een hoogbegaafde is dus zeer zeker wel een sociaal mens.

Een andere reden dat de hoogbegaafde vaak niet opvalt en herkend wordt, is dat ze er meestal niet mee te koop lopen. Als ze niet die afgestudeerde academicus zijn, maar in een gewone baan functioneren, is het in hun omgeving vaak niet bekend. Waarschijnlijk zit er ook een stukje schaamte omdat je niet aan de maatschappelijke verwachtingen hebt voldaan, of wellicht aan je eigen verwachtingen?  

Hoe dan ook, niet veel mensen weten dat ze altijd maar aan het studeren zijn, gedreven door hun tomeloze nieuwsgierigheid. Ze zijn constant aan het leren en reflecteren, ze beschouwen de wereld en zichzelf doorlopend.  Door hun autonomie, hun zelfbewustzijn en hun goede capaciteit tot zelfsturing zijn veel hoogbegaafden eigen baas en leren ze voornamelijk door zelfstudie. Ze genieten van creatieve processen.

Een hoogbegaafde vindt het heerlijk om ergens helemaal in te duiken. Wanneer ze dan lekker in een flow zitten, vergeten ze alles om zich heen. En als ze dan voor hun gevoel weer één of andere wonderbare ontdekking hebben gedaan en dat met anderen willen delen, krijgen ze vaak te horen: Jaha, nu weten we het wel! Waarom moet je nou altijd zo serieus zijn? Waarom moet je altijd zo diep gaan? Waarom wil je altijd alles weten? Jij denkt altijd dat je het beter weet! Oeps...ohja...ik ben anders….een ander heeft die drang niet…

Wat me weer brengt bij de titel van dit stukje: Anders eenzaam?

Ja, soms wel. Door opmerkingen zoals hierboven, of door zo’n stereotypering als in het begin van dit stukje voel je je even buitenspel gezet. Het deksel op je neus. Je voelt je onbegrepen, niet aanvaard, niet geaccepteerd, niet gewaardeerd. En mede door die enorme gevoeligheid komt dit dan heel erg binnen. Pats...alles blokkeert. De rem gaat er weer op..

Soms ook zet je jezelf juist buitenspel. Door niet open te zijn over jezelf, jezelf niet te laten zien. Door ervaring weet je dat er grofweg twee veelvoorkomende manieren zijn waarop mensen kunnen reageren als ze erachter komen dat je hoogbegaafd bent. En uit angst voor die reacties verstop je jezelf maar liever.

De ene reactie is dat mensen hierdoor geïmponeerd worden, ze voelen zich minder en gaan zich er daarom tegen afzetten. Doe maar gewoon….  Wie denk je wel dat je bent? Denk maar niet dat je beter bent! Er ontstaat een angst dat men je verwaand of arrogant gaat vinden.

Of mensen zijn onder de indruk en gaan tegen je opkijken. Verwachten heel veel van je, wat natuurlijk alleen maar kan tegenvallen. Of ze distantiëren zich van je omdat ze denken niet aan je te kunnen tippen of ze zijn bang dat ze wat stoms zeggen. Ook dat wil je liever vermijden.

Hoe dan ook, in beide gevallen wordt er een afstand gecreëerd. Terwijl je dat dus helemaal niet wilt. Een hoogbegaafde is helemaal niet bezig met slechter of beter, maar met echtheid, authenticiteit en uniciteit. De hoogbegaafde wil echt, wezenlijk contact, wil weten wie je bent en wat je bezighoudt, wat je drijft. Hij wil graag je ware zelf zien. Wil zelf ook graag gezien worden, maar dan wel het ware complete zelf. Dus met alle eigenschappen. Dat hoogbegaafd zijn niet altijd alleen maar leuk, makkelijk en handig is, maar ook problemen en frustraties met zich meebrengt.

Er is nog een reden voor de ervaren afstand. Een hoogbegaafde voelt zich vaak niet begrepen. Maar andersom begrijpt de hoogbegaafde de ander vaak ook niet. Het is voor een hoogbegaafde vaak onvoorstelbaar dat je niet alles wilt weten. Dat je gewoon je schouders ophaalt als je iets niet snapt en je daar dan bij neerlegt. Het niet out of the box kunnen of willen denken. Dat de kaart niet het gebied is. Onbegrijpelijk.

Voor een hoogbegaafde christen komt daar vaak nog een extra moeilijkheid bij. Met andere hoogbegaafden, waarmee je over alle andere zaken in het leven heerlijke diepgaande gesprekken kunt hebben, kun je je geloof niet delen. Andere gelovigen willen of kunnen vaak niet zo diep gaan als waar jij behoefte aan hebt. Ze schrikken vaak van je onderzoekende drang en vragen. Vragen die jou niet onzeker maken over je geloof of je laten twijfelen aan je geloof, maar hen misschien wel. Als je dan ook nog eens een vrouw bent, maakt dat het er in kerkelijk verband zeker niet makkelijker op. Dan zijn er soms muren waarbij je moet zoeken naar Gods deur.

Dit alles levert dus een continu dilemma op. Laat je jezelf niet zien, dan is er afstand en geen echt contact. Laat je jezelf wel zien, dan ontstaat er vaak ook afstand en dus geen echt contact. Zo kun je je juist temidden van mensen eenzaam voelen. Het is dus schipperen en soms toch de stap wagen. Voor die ene die je wel gewoon accepteert zoals je bent. Of die ene die met hetzelfde zit en zich in jou herkent. Of die ene die je wel kan bijhouden. Iedereen die een hoogbegaafde kent weet hoe vermoeiend ze vaak kunnen zijn. Dus dankbaar voor elke ware vriend die het wel verdraagt. Die je soms gewoon even in alle snelheid en hevigheid laat gaan in je complexiteit.

Als christen weet ik dat ik geliefd ben, dat mijn waarde niet afhangt van de mening van een ander. Maar God heeft ons, mensen, ook aan elkaar gegeven. Liefde is Gods drijfveer en dat moet ook onze drijfveer zijn. Maar om elkaar lief te kunnen hebben, moeten we wel de afstand tussen elkaar overbruggen. Moeten we ons kwetsbaar opstellen en onszelf laten zien. We moeten ieder in zijn eigen waarde laten en de ander accepteren zoals diegene op dat moment is. Met onze fouten en gebreken. Met onze sores en shit. Met onze beperkingen en eigenaardigheden.

Maar laten we elkaar ook accepteren met onze gaven en talenten, met onze bijzonderheid en uitzonderlijkheid, op wat voor gebied dan ook. Zonder vergelijkingen te maken, zonder rangorde aan te brengen of zonder er een waardeoordeel aan te hangen. Laten we genieten van de variëteit en diversiteit die God heeft geschapen. Omdat we allemaal op onze eigen unieke manier prachtig en bijzonder zijn!

Maar het is zo moeilijk!  Zo moeilijk om jezelf echt te laten zien. Ik heb de laatste jaren wel geleerd om me steeds een beetje meer open te stellen. Ik vind het niet meer moeilijk om het over mijn fouten en gebreken te hebben. Ik steek niet meer onder stoelen of banken dat ik jarenlang een sociale fobie had en depressief was. Dat ik ongeduldig ben en een rommelkont is ook geen geheim. Maar over dat andere stukje van mezelf heb ik het eigenlijk bijna nooit. Is het mijn vooroordeel dat ik denk dat je het toch niet begrijpt?

Gelukkig begrijpt God het wel! Altijd!

Leuk toepasselijk liedje! :-)

Opwekking kids 277

Een plek op deze aarde

Soms denk je bij jezelf:
ben ik echt wel nodig,
de wereld draait wel verder zonder mij.
Ik doe ook nooit iets goed,
wat ben ik toch een loser.
Het gaat veel beter zonder mij erbij.

Ben je ernstig ziek of heb je een beperking
of heb je iets zoals ADHD.
En hierdoor gaan de dingen vaak wel effe anders
en krijg je het gevoel: ik tel niet mee.

Refrein:
Voor jou is er een plek op deze aarde
en niemand past er in behalve jij.
Een plaats die God speciaal voor jou
bedacht heeft.
Nee, de wereld die is niet compleet
zonder jou erbij.

Ben je soms heel slim en ontzettend pienter,
maar ondanks dat gaat het niet al te best.
Je bent wel hoogbegaafd,
maar soms ook erg onzeker
omdat je denkt: ik hoor niet bij de rest.

(Refrein)

Omdat je anders bent dan de meeste mensen,
doet dat heel vaak diep van binnen pijn.
Maar God heeft jou gemaakt
en 'Hij zag dat het goed was'.
Dus twijfel er niet aan: je mag er zijn

N.B. Nog even een opmerking. Ik besef dat de informatie over hoogbegaafdheid en de beschrijving van de ervaren problemen in deze blog erg summier is. Ik heb een klein inkijkje willen geven in het hoofd en leven van een hoogbegaafde en heb het erg algemeen gehouden. Geen enkel mens is te vangen in een paar woorden, daarvoor zijn we allemaal te uniek. Wil je toch meer weten? Het internet staat vol met informatie, maar ik zou zeggen, probeer die hoogbegaafde in je omgeving eens te ontdekken en beter te leren kennen. Dan zul je zien en ervaren dat ze misschien soms wel wat anders en bijzonder zijn, maar dat het ook gewone mensen zijn. Mensen die genieten van een goed gesprek.

Nog een opmerking. Elke keer als ik hier op deze blog een stukje plaats vind ik het spannend, zelfs al zijn de reacties meestal positief. Maar nog niet eerder vond ik het zo eng…. Ik heb dus ook zo mijn zwakheden.  ;-)

Etiketjes, labeltjes, stempeltjes, hokjes, vakjes….

Etiketjes, labeltjes, stempeltjes, hokjes, vakjes…..

Allemaal oordelen. Oordelen wordt meestal als negatief gezien. Maar we doen het allemaal, elke dag, de hele dag. En dat is ook goed. We hebben dat oordelen nodig om de wereld om ons heen te begrijpen en om prettig en veilig de dag door te komen. We moeten bijvoorbeeld beoordelen of het veilig genoeg is om de weg over te steken. Of dat het in de koelkast bewaarde eten niet bedorven is zodat we niet doodziek worden. Wat voor weer het is, zodat we onze kleding daaraan aan kunnen passen.

Als we het over oordelen hebben, moeten we onderscheid maken tussen beoordelen en veroordelen. Beoordelen is nodig en nuttig. Veroordelen echter moeten we overlaten aan God, of in geval van crimineel gedrag aan de rechters. En dan heb je nog vooroordelen, dat zijn oordelen die niet gebaseerd zijn op feitelijke waarheden, maar op, van horen zeggen, halve waarheden en onjuistheden.

In dit stukje wil ik het hebben over het oordelen van menselijke eigenschappen en gedrag. De bovenstaande woorden uit de titel hebben vaak een negatieve klank en zijn zeer vaak de bron van verhitte discussies in de sociale media, waarbij het opvalt dat vooral het niet begrijpen waarover men spreekt en het denken in stereotypen en vooroordelen pijn veroorzaakt.

Ik wil hier graag enige nuance in aanbrengen. De woorden uit de titel worden vaak op één hoop gegooid, maar ik denk dat hier een onderscheid gemaakt kan worden tussen beoordelen en veroordelen. Een etiket, een label, een stempel, oftewel een diagnose is een beoordeling van bepaald gedrag of eigenschappen. Het kan helpen om jezelf (of een ander) te begrijpen,  maar het is nooit een totale definitie van wie jij bent.

Een hokje of een vakje echter vind ik meer een veroordeling. Het is veel te beperkt en zet mensen gevangen in stereotypen. Bovendien zijn de wanden van de hokjes vaker opgebouwd uit vooroordelen dan uit feiten. Hoewel het volkomen logisch is dat onze hersenen gebruik maken van het hokjesdenken om enigszins orde aan te brengen in de informatie uit deze chaotische wereld, zijn mensen toch ook nooit in een hokje te vangen. Ik zal uitleggen waarom. Stel; je hebt een hokje waar je mensen met adhd in wilt stoppen. Goed, je hebt mensen met een lage intelligentie en mensen met een bovengemiddelde intelligentie en dat geldt ook voor mensen met adhd. Dan heb je dus al twee vakjes. Kijk dan eens naar het onderscheid tussen extraverte en introverte mensen, die komen ook weer in beide groepen voor. Dan heb je al vier hokjes. Sommige mensen hebben autistische kenmerken, anderen niet. Voila, acht hokjes. Dan heb ik het nu nog maar over enkele eigenschappen van iemands persoonlijkheid en over uitersten op bepaalde spectra, terwijl er natuurlijk ook veel tussenvormen zijn. Je begrijpt het al, dit levert vele hokjes op. Zoveel hokjes als er mensen zijn, dus geheel nutteloos om dat te proberen. Laten we dan ook met zijn allen proberen om de hokjesgeest zo min mogelijk ruimte te geven.

Zoals ik al zei, etiketjes kunnen nuttig zijn. Om bepaald gedrag of eigenschappen te beschrijven en begrijpen. Laten we dan echter wel uitgaan van de professionele, wetenschappelijke beschrijvingen en verklaringen. Tegenwoordig met het internet en Google is informatie voor iedereen toegankelijk en makkelijk te vinden en iedereen is een expert. Hier schuilt echter ook een groot gevaar in. Er is naast de goede informatie ook veel ‘wilde’ informatie te vinden. Informatie die geen wetenschappelijke onderbouwing heeft, maar die wel zo gebracht wordt door zelfverklaarde-professionals. Zweverige, alternatieve informatie. Informatie gebaseerd op stereotypen en vooroordelen. Allemaal informatie, waar je je vraagtekens bij kunt zetten, maar die wel gebracht wordt als waarheid. En dan ook weer door leken in de al eerder genoemde verhitte discussies wordt ingebracht.

Ik denk dat wij ervoor moeten waken om mee te willen praten over, en vooral een mening te hebben over, onderwerpen waar wij niet mee te maken hebben, geen ervaring mee hebben, of waar wij ons niet werkelijk in verdiept hebben.

Dit veroorzaakt zoveel frustratie en pijn bij de mensen die wel met deze etiketjes te maken hebben. Bovenop het dealen met je etiketje, het leren begrijpen en hiermee leren omgaan, het accepteren van je anderszijn, moet je ook nog eens omgaan met de pijn van je onbegrepen voelen en frustratie over ongefundeerde meningen die kant nog wal slaan. Of het nu gaat om adhd, autisme, dyslexie, zwakbegaafdheid, hoogbegaafdheid, hooggevoeligheid, etcetera, etcetera….., dit onbegrip is een gezamenlijke pijn. En dan meng je je toch weer in zo'n discussie, terwijl je je had voorgenomen om dat niet meer te doen, want het heeft toch geen zin….maar ja, je wordt weer eens getriggerd, want je wilt zo graag dat mensen het begrijpen...

Jezelf begrijpen is ook zonder etiketje al moeilijk genoeg. Dus laat je mening eens wat vaker thuis, maar vraag eens hoe het voor de ander is, of wat je voor die ander kunt betekenen. Aanvaard zoals jij ook aanvaard wilt worden en heb gewoon lief. Bedenk dat God ons allemaal, dus ook de rare, vreemde, aparte mensen, lief heeft.

Zwerfzielen

Waarom ik zoveel schrijf over 'anderszijn', onzekerheid, aanvaaarding?
Verstandelijke beperking
Zwakbegaafdheid
Autisme
PDD-NOS
ADHD
ADD
Hoogebegaafdheid
HSP
Lichamelijke beperking
Dit komt allemaal in mijn directe naaste familie voor. Allemaal vormen van 'anderszijn' waardoor de drempels van het leven soms net even hoger zijn. Wat weer onzekerheid met zich meebrengt.
Maar ook andere vormen van leed en ellende komen voor:
Scheiding
Ontrouw
Verslaving
Ziekte
Ongeluk
Rouw
Werkloosheid
Pesten
Incest
Etc.,etc.

Zoals sommige mensen een zwak hebben voor zwerfkatten of zwerfhonden, zo heb ik een zwak voor 'zwerfzielen'. Mensen die zich nergens echt geborgen voelen, die geen tehuis hebben waar ze onvoorwaardelijk aanvaard worden.
Als jij zo'n 'zwerfziel' bent, wil ik er voor je zijn. Je helpen een thuis te vinden waar je de rust vindt, die ik ook heb gevonden.

Aanvaarding?

Wat ik tot nu toe over aanvaarding heb gezegd, ging voornamelijk over zelfaanvaarding. Jezelf accepteren zoals je bent met al je positieve en negatieve eigenschappen, accepteren hoe God je gemaakt heeft. Maar ook over de aanvaarding van anderen. De ander accepteren en omarmen in zijn 'wezen'.
Waar ik het nog niet over had, is het aanvaarden van de dingen die je overkomen. De dingen die God gebruikt om je te vormen. Alles wat je meemaakt, alle situaties waar God je in plaatst, elke ontmoeting, al lijkt het nog zo onbelangrijk, laat God meewerken om je te vormen. We krijgen allemaal een basispakketje mee, onze aangeboren eigenschappen. Dan plaatst God ons zorgvuldig in een bepaald gezin, familie, land, plaats, omgeving, etc. Waardoor ons basispakketje tot ontwikkeling kan komen. Ons leven lang blijft God ons zo kneden. Leuke ontmoetingen, belevenissen.
Maar ook de minder leuke dingen. Ziekte, rouw, echtscheiding, mishandeling, misbruik, ontrouw, ontslag, armoede, ongelukken, afwijkingen, noem maar op. Als zulke dingen je overkomen, dan is het heel moeilijk om dat zo maar te accepteren. De 'waaromvraag', waar we in het hier en nu toch geen antwoord op krijgen, blijft maar door ons hoofd spoken. Als God alles kan en alles in Zijn hand heeft, waarom overkomt mij dit dan? Maar we leven nu eenmaal in een wereld waarin de zonde vrij spel heeft. Zoveel mensen die niet in God geloven, niet daadwerkelijk Jezus navolgen, de ik-gerichtheid, met als gevolg veel ellende en verdriet. Het lijkt vaak ook niet eerlijk verdeeld. Bij sommigen 'lijkt' alles van een leien dakje te gaan, terwijl een ander van de ene in de andere ellende komt. Ik zeg nadrukkelijk 'lijkt', want wij kunnen niet in iemands hart kijken. En velen van ons kunnen heel goed de schijn ophouden dat alles oké is.
Maar als je blijft hangen in het 'waarom', 'het is niet eerlijk', je blijft boos en wraakzuchtig, dan blijf je als het ware in de slachtofferrol hangen. Op deze manier zet je in feite je leven stil, je kunt niet meer groeien, je kunt niet genezen van je wonden, de wond zal steeds weer opengaan. Het is daarom heel belangrijk om niet weg te stoppen wat je is overkomen. Maar het onder ogen zien, aanvaarden dat het is gebeurd, aanvaarden dat je pijn en verdriet hebt.
 En het allerbelangrijkste, maar ook het allermoeilijkste, vergeving schenken aan degene die jou pijn heeft berokkend. Dit is vooral heel belangrijk voor jou, voor jouw genezing. Zonder dat kun je niet echt loslaten en verdergaan. Terwijl die ander misschien allang verder is gegaan met zijn leven. En vergeving wil niet zeggen, dat je dingen goedkeurt of dat het niet zo erg is. Zeker niet! Maar vergeving betekent wel bevrijding van de macht die de ander over jou en je leven heeft.
Vergeten zul je nooit. Het litteken zal altijd blijven en soms ook weleens kriebelen of prikkelen, maar je kunt wel verder met je leven.
En hoe beter de aanvaarding van je leven zal lukken, des te sterker zul je worden en des te meer vrijheid je zult ervaren!

Wees wie je bent!

Over jezelf zijn of worden.

In mijn vorige stukje had ik het er al over: Anders zijn of gewoon, je mag gewoon jezelf zijn!
Ik had het over zelfaanvaarding en anderen accepteren zoals ze zijn.
Maar ik wil daarmee niet zeggen dat wij niet dingen kunnen veranderen of verbeteren. Ja, natuurlijk, er zijn dingen aan onze persoonlijkheid die wij niet kunnen veranderen. Als je ADHD hebt, of dyslexie, of je bent autistisch of hoogbegaafd, of noem maar op, dan kun je nog zo je best doen, maar dát kun je niet veranderen. Maar de manier waarop je daarmee omgaat, dat kun je wel veranderen. In plaats van je hiertegen te verzetten, kun je het aanvaarden, het nemen zoals het is, maar wel manieren zoeken, om ondanks dat, zo goed mogelijk te functioneren. Maar let wel, niet alles hoeft normaal, hè? De differentiatie geeft net dat beetje extra aan ons leven.
Maar er zijn natuurlijk best veel dingen, die we wel aan onszelf kunnen veranderen. Boosheid, agressie, onzekerheid, opvliegendheid, e.d. Allemaal dingen waar we aan kunnen werken. Vaak komen deze eigenschappen voort uit gevoelens van ontevredenheid. Ontevredenheid over onszelf, over anderen, over dingen buiten onszelf.
Wat dat laatste betreft, de anderen en de dingen buiten onszelf: Kun je er iets aan doen, veranderen? Doe dat dan! Maar het heeft geen zin je druk te maken om dingen die je niet kunt veranderen. Laat het los, geef het over aan God. Andere mensen kun je niet veranderen, je kunt alleen de manier veranderen waarop jij met deze anderen omgaat. Je zult merken dat als jij de ander in liefde accepteert, al lijkt dat soms zo onmogelijk, de relaties in je leven zullen veranderen. Het helpt ook als je goed voor ogen houdt dat wijzelf ook niet zonder fouten zijn.
Ontevredenheid over jezelf? Ja, dan komt weer die zelfaanvaarding om de hoek kijken. Ook hier geldt weer: Kun je dingen veranderen, aan bepaalde dingen werken? Doe dat dan! Maar net zo goed als je van anderen geen perfectie mag verwachten, hoef je ook van jezelf geen perfectie te verwachten. Je mag fouten maken, je hoeft niet altijd 'normaal' te zijn. Je mag uniek zijn! Bedenk hoe Jezus vol liefde aan jou dacht, toen Hij daar aan het kruis hing. Hij wist dat je niet perfect was en toch ging Hij zonder twijfel door met Gods plan. De prijs die Hij betaald heeft voor jou, alles wat Hij aan het kruis heeft ondergaan, dat zou dan niet genoeg zijn?
Makkelijker gezegd dan gedaan, denk je nu? Ja, ik weet het, het is niet gemakkelijk. Ikzelf ben ook eerst door een diep dal gegaan, alvorens ik kon zeggen: "Ok, God, U hebt gelijk, U weet het beter! Dit ben ik en het is goed zo!" Echter, vanaf dat moment is mijn leven radicaal veranderd. En ik kan het niet vaak genoeg zeggen: "Het is heerlijk om alles los te laten en op God te vertrouwen. Dat geeft rust en vrijheid om gewoon 'te zijn'. Dan hoef je je niet meer druk te maken om wat een ander van je vindt. En dat gun ik iedereen zo. Ook jou!"

Anders of gewoon?

Wat is de norm? Anders of gewoon?

Heel veel mensen voelen zich anders.
Veel mensen zijn anders, wijken af van de norm. De norm van de gemiddelde mens.
Maar wat is de norm, wat is normaal?
Normaal is het gemiddelde van alle afwijkingen.
Maar wie is nu eigenlijk gewoon? Wie is er in alle aspecten van het leven als een gemiddeld mens? Uiterlijk, karakter, gevoel, sociale vermogens, intelligentie, zelfvertrouwen, enz. Bestaan deze mensen eigenlijk wel, de gemiddelde mensen, zijn zij niet eigenlijk de uitzondering?

Mensen zijn hierin ook heel dubbel. Iedereen wil graag normaal zijn, vooral niet opvallen, maar aan de andere kant wil iedereen ook graag bijzonder zijn. Niet dertien in een dozijn, uitstijgen boven de norm. Onder de norm wil men niet graag zitten. Maar als een ander boven de norm uitstijgt, dan wordt al gauw geroepen; doe maar gewoon!

Buiten de norm vallen roept al gauw afwijzing op. Het is voor iedereen duidelijk en alom geaccepteerd dat mensen moeite ondervinden als men in één of meer aspecten onder de norm zit. Maar ook mensen die in bepaalde aspecten boven de norm zitten, ondervinden vaak moeilijkheden en vooroordelen, alhoewel dit voor anderen vaak niet te begrijpen is.

Maar als we dan naar God kijken, dan weten wij dat Hij ieder van ons uniek geschapen heeft. Geen mens is exact hetzelfde als een ander. Als wij op een ander zouden moeten lijken, had Hij ons niet hoeven creëren. Nee, met elk van ons heeft Hij een ander doel voor ogen, een ander plan, dus moeten wij ook ieder een eigen unieke vorm hebben.

 Authenticiteit; echt en oprecht jezelf zijn in je uniciteit of je aanpassen aan de norm?

 Waar en wanneer laat je jezelf zien?
Waarschijnlijk laat niemand bij een eerste ontmoeting zichzelf volledig zien. Maar openheid is heel belangrijk bij de opbouw van een gezonde relatie. Verdieping volgt dan.
Zelfaanvaarding is hierbij heel belangrijk. Iemand met minderwaardigheidsgevoelens is vaak teveel met zichzelf bezig. Hij/zij is bezig met wat anderen van hem/haar vinden. En met de frustratie van het niet voldoen aan de eigen (vaak veel te hoge) eisen aan zichzelf (en/of aan zijn omgeving).
Dit is niet Bijbels. In feite is jezelf niet accepteren ongehoorzaamheid aan God. Je accepteert niet de vorm (shape) die God jou heeft gegeven. Alsof hij een fout heeft gemaakt en jij het beter weet.
Maar God maakt geen fouten en weet precies waar hij mee bezig is!

Alles begint dus bij jezelf aanvaarden zoals God jou in Christus heeft aanvaard. Met al je goede en slechte dingen. Van daaruit kun jij dan ook anderen aanvaarden.
Als je anders bent dan anderen, je afwijkt van de norm op een bepaald gebied, laat je dat dan zien? Zelfs als jij je anders zijn zelf accepteert, zitten daar twee kanten aan. Als je dit vertelt/uitlegt kan dat veel verklaren voor een ander en voorkom je zo dat deze een verkeerde conclusie trekt. De andere kant is echter dat het ook kan leiden tot vooroordelen of dat men niet verder kijkt dan dit gegeven. Hokjesgeest! En als je jezelf nog niet accepteert, of nog wat moeite hebt met dit gegeven, dan wordt het allemaal natuurlijk nog wat gecompliceerder.

Bijvoorbeeld; iemand met autisme, met AD(H)D, een minderwaardigheidscomplex, een moeilijke jeugd, een zwaar belast verleden, moeilijke karaktertrekken, hoogsensitiviteit, hoogbegaafdheid, ga zo maar door.
Allerlei shapes door God gegeven. Laten wij met z'n allen deze diversiteit omarmen en genieten van de verschillen, in plaats van elkaar veroordelend in hokjes te stoppen. We mogen wel de dingen bij naam noemen, een etiketje is prima, maar wel met het besef dat iemand meer is dan alleen dat etiketje. Een ADHD-er is meer dan dat. Twee ADHD-ers kunnen zo verschillend zijn als dag en nacht, ze hebben toevallig één gemeenschappelijk kenmerk. Zo kan één persoon ook meerdere etiketjes hebben. Ieder heeft zijn eigen unieke mix van etiketjes. Ik ook en jij ook. Ik ben ik en jij bent jij! Hoe mooi is dat?